Diabetes mellitus (diyabet), tüm dünyada sıklığı giderek artan, çeşitli komplikasyonlara ve erken ölümlere neden olan ciddi bir sağlık sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından dünyada 180 milyon diyabetli bireyin bulunduğu ve bu sayının 2030 yılında ikiye katlanacağı tahmin edilmektedir.

DM, insülin sekresyonunun ve/veya insülin etkisinin mutlak veya göreceli azlığı sonucu karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında bozukluklara yol açan, artmış kardiyovasküler komplikasyon riski ile tanımlanan, kronik hiperglisemik(Kan şekeri çok yüksekse) bir grup metabolizma hastalığıdır.

Diyabet Açısından Yüksek Risk Grupları

- Tip 2 diyabetiklerin birinci dereceden akrabaları

- Ailede genetik yatkınlık

- Aktif bir yaşamdan pasif bir yaşama dönmüş kişiler

- Vücut kütle indeksi (BMI) 27 kg/m2 üzeri olan ve bel/kalça oranı 1.0’ den büyük olan obezler

- Daha önce gestasyonel diyabet saptanmış olan veya iri bebek doğuran kadınlar

- Metabolik sendromlu kişiler

- Sekonder(ikincil) diyabete yol açabilecek hastalığı olanlar

- Diyabetojenik ilaç kullananlar

- Glukozürisi(idrarda şeker bulunması) bulunan kişiler (WHO, 1994)

DM’ un Tanı Kriterleri

a-)Diyabet semptomları:

    -Günün herhangi bir saatinde öğüne bakılmaksızın ölçülen plazma glisemi değeri

    -Poliüri(çok sık idrara çıkma)

    -Polidipsi(Kişinin aşırı derecede susaması, aşırı miktarda su içmesi)

    -Açıklanamayan ağırlık kaybı

b-) Açlık plazma glukoz düzeyi ≥126 mg/dl: En az 8 saatlik tam açlık sonrası

c-) Oral glukoz tolerans testi sırasında 2. saat plazma glukoz düzeyi ≥200 mg/dl

DİYABETİN SINIFLANDIRILMASI:

Tip 1 (İnsüline Bağımlı Diyabet):

Tedavide insülin mutlaka gereklidir. Herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir.

Tip 2 (İnsüline Bağımlı Olmayan Diyabet):

Toplumda en sık görülen DM tipidir. Tip 2 DM polidipsi(Kişinin aşırı derecede susaması, aşırı miktarda su içmesi), poliüri(çok sık idrara çıkma), polifaji(aşırı yeme), pruritus(şiddetli kaşınma), ağırlık kaybı gibi klasik belirtiler ile ortaya çıkarsa da çoğu kez uzun sürebilen belirti vermeyen dönemi mevcuttur.Genellikle 45 yaş üzerinde ilk yakınmalar mevcuttur.

DİYABETTEN KORUNMA:

BİRİNCİL KORUNMA: Tip 2 DM’nin ortaya çıkışında şişmanlık, fizik aktivite azlığı ve beslenme alışkanlıklarının rolü oldukça önemlidir. Birincil önleme girişimleri olarak obezite ve hareketsizliğin azaltılması gerekir.

İKİNCİL KORUMA: İkincil korunma taramalarla diyabetin erken dönemde saptanarak hastalığın ilerlemesinin durdurulmasını veya geciktirmeyi amaçlamaktadır.

ÜÇÜNCÜL KORUMA: Üçüncül korunmanın amacı daha önceden diyabeti bulunanlarda komplikasyonların geciktirilmesi veya engellenmesidir. Diyabeti olan kişilerin düzenli göz ve ayak muayeneleri ile birlikte uygun önleyici tedavi almaları, amputasyonları(Organ kopması) ve retinopatinin(Görme bozukluğuna neden olabilen retina hastalığı). ilerlemesini engelleyebilmektedir. Diyabetten etkilenen kişilerin diyabet konusundaki eğitimi hastalığın önlenmesinde anahtar rol oynamaktadır.