İnsanların bilmeyerek farkında olmadan veya bulundukları çevre içerisinde sahip oldukları kötü arkadaş, akran baskısı ve toplumsal kabul gibi nedenler ile başlayıp, daha sonraki süreçte zararlarını öğrenmiş olmalarına rağmen hatta istemelerine rağmen bırakma iradesini gösteremedikleri müptelalara kötü alışkanlıklar diyoruz. Bu alışkanlıklara “kötü” nitelendirmesinin getirilmesi beraberinde insanlara getirmiş oldukları zararlardan dolayıdır. Bu zararlar da gerek insanın sağlığında, gerekse davranış, düşünceve duygularında anormal değişiklik meydana getirmekte ve dolayısıyla topluma bile etkide bulunabilmektedir. “Kötü alışkanlıklar” adı altında değerlendirebileceğimiz pek çok alışkanlık olabilir; Bu kategoride değerlendirebileceğimiz kötü alışkanlıklar; sigara, alkol, çeşitli uçucu ve uyuşturucu gibi maddelerdir. Dünya Sağlık Örgütünün sınıflamasına göre bağımlılık yapma potansiyeli olan maddeler arasında; nikotin (tütün), alkol, kannabinol (esrar, afyon, marihuana), antikolinerjikler (atropin, biperiden), opiyat türevleri (opium, morfin, kodein, eroin,), sedatif-hipnotik ve anksiyolitik etkili ilaçlar (benzodiazepinler, barbitüratlar), halüsinojenler (LSD-liserjikasit dietilamid), uyarıcılar (kokain, amfetamin, kafein), uçucular (yapıştırıcılar, tiner, temizleme solüsyonları, benzin, aerosoller, saç spreyleri gibi maddelerin içinde yer alan toluen, benzen, florlu hidrokarbonlar, karbon tetraklorid,isobütil nitrit gibi kimyasal maddeler) yer almaktadır.

Bu maddelerin en belirgin özelliği bağımlılık yapmasıdır. Bu bağımlılık fizyolojik ve psikolojik içeriklidir. Bazılarının fizyolojik, bazılarının da psikolojik yönü ağır basarken, bazıları aynı anda fizyolojik ve psikolojik bağımlılık etkisi gösterebilmektedir. Bu özelliğinden dolayı bu maddelere bağımlılık yapan maddeler de denilmektedir. Madde bağımlılığında genetik, biyolojik, psikolojik, davranışsal özellikler çevresel ve kültürel faktörlerle birleşerek rol oynarlar. Madde bağımlılığının varlığı, hem bağımlının iş gücü kaybı olmasına, hem yasadışı eylemlerinin sonucu cezaevi yaşantılarının olmasına, hem de çeşitli sağlık sorunları nedeniyle sağlık kurumlarını sık ziyaret etmesine neden olmaktadır. Ayrıca madde bağımlılığı ailede mutsuzluklara, huzursuzluklara ve parçalanmalara sebep olabilmektedir. Madde bağımlılığının toplumun en küçük sosyolojik birimi olan aile üzerine bu etkileri, toplumun diğer birimleri üzerine etkiyi belirlemede yararlı olacaktır.

1-7 Mart Yeşilay haftası nedeniyle bir açıklama yapan İl Sağlık Müdürümüz Dr.Adem KUCUR “Madde bağımlılığı özellikle gençleri tehdit eden toplumsal bir olgudur. Gelişmiş toplumların sosyal ve kültürel olarak her geçen gün çürümesine neden olan bu olgu ülkemizde de artık ciddi bir sorun haline gelmiş bulunmaktadır. Toplumun temel taşıyıcısı olan gençliğin bu sorun ile baş başa bırakılması toplumun geleceğini tehdit eden en temel sorunlardan birisidir. Bu amaçla çok yönlü ve ciddi çalışmaların yapılması gerekmektedir. Gerek devlet organları gerekse de sivil toplum kuruluşları ve aileler bu soruna karşı gerekli duyarlılığı göstermelidirler.” dedi.

MADDE BAĞIMLILIĞI İÇİN ALINACAK ÖNLEMLER

Uyuşturuculardan korunmada en büyük vazife aileye düşmektedir. Ailenin insan ilişkilerinin sahnelendiği en küçük toplumsal birim olduğu düşünüldüğünde bu birimin sağlıklı olması gerekmektedir.

Özellikle gençler sevgi ve mutluluğu aile ortamından başka bir yerde aramamalıdır. Bunun sağlanması için de anne-babaya önemli görevler düşmektedir.

Toplum içinde sağlam bir karakter oluşturan bireyler okul aracılığı, yardımı ile kendilerini şekillendirirler ve böylelikle toplumda kendilerine yer bulurlar. Eğitimci öyle bir davranış ve tutum içerisinde olmalıdır ki, bireye istediği şekli verebilmelidir. Anne-baba da böylesine önemli bir misyon üstlenmiş bir kurum ile diyoloğunu hat safhada tutmalı, çocuklarını okulda da takip etmelidirler.

İnsan psikolojisi, bilhassa çocuk dünyası üzerinde önemli bir etkiye sahip olan medya’nın (televizyon, radyo, gazete, dergi vb.) madde bağımlılığını tevsik eden, özendiren yayınlardan ziyade maddelerin olumsuzluklarını yansıtan haberler yapması alınacak önlemlerde etkili olabilmektedir.